تبعیض در اصطلاح دانش جامعه‌شناسی، موقعیتی است که افراد در برابر نقش‌ها و موقعیت‌های برابر از مزایای اجتماعی نابرابر برخوردار می‌شوند و برخی بر دیگران بدونِ برتری داشتن، برتری داده می‌شوند.
این مقاله به بررسی و تحلیل جوانب مختلف تبعیض‌های قومی و نژادی نسبت به ملت عرب احواز پس از اشغال احواز در بيست ابريل ١٩٢٥ توسط دولت اشغالگر ایران اعمال شده است، می‌پردازد.
در این بررسی مهم‌ترین عامل محرومیت و عقب‌ماندگی ملت عرب احواز وجود تبعیض قومی و نژادی از طرف حکومت های متعاقب ایران معرفی شده است كه از سوی حکومت ایران و دولت مركزی اعمال می‌گردد.
در این راستا تمایزات و تفاوت‌های قومی و نژادی در میزان تبعیض موثر می‌باشد، یعنی هر چه ملل غیر فارس از نظر ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی اعم از زبان، مذهب و … با دولت مركزی تفاوت بیشتری داشته باشند سیاست‌های تبعیض‌آمیز افزایش می‌یابد.
که متاسفانه در احواز بسیار معضل جدی می باشد، تبعیض در ایران بر ملت عرب احواز از سه جهت بررسی شده است؛
بُعد ذهنی تبعیض كه برای سنجش آن از ابزار نظرسنجی و  پرسشنامه استفاده شده است، و نتایج به دست آمده از این بررسی، تبعیض قومی و نژادی را نسبت به ملت عرب احواز در سطح‌ بسار بالا و شدیدی نشان می‌دهد. در این باره با در نظر گرفتن سه حوزه‌ی اصلی در سطح جامعه یعنی: حوزه‌ی اقتصادی، حوزه‌ی سیاسی و حوزه‌ی فرهنگی – اجتماعی، به بررسی نابرابری‌ و تبعیض که علیه ملت احواز صورت می‌گیرد می‌پردازیم. نابرابری اقتصادی : نابرابری اقتصادی زمانی پیش می‌آید كه اعضای یک ملل غیر فارس ‌به شیوه منظم از دسترسی به موقعیت‌ها شغلی و تحرکات اقتصادی برای امرار معاش منع شوند، که متاسفانه در احواز بدلیل تبعیض و نابرابری نسبت به ملت عرب احواز با وجود اینکه ۸۰ درصد از درآمد کل ایران از نفت و گاز احواز می‌باشد و بیکاری جوانان ملت احواز نشانگر همان تبعیض و نابرابری اقتصادی است و این دلیلی است که متأسفانه ملت احواز در فقر و فلاکت زندگی بکنند. در حوزه سیاسی: بر اساس سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی ایران، موقعیت‌های بالای سیاسی به طور انحصاری در دست گروه خاصی می‌باشد، به عنوان مثال در قانون اساسی ایران آمده است كسی كه اهل تسنن باشد نمی‌تواند رئیس جمهور شود ( اصل ١١٥ ) و همچنین در نظام سیاسی ایران از سال ١٣٥٧ هیچ‌گاه اجازه ندادند به جوانان ملت عرب احواز در وزارت خانه های مهم و کلیدی دولت مشغول بکار بشوند، از جمله مقام وزیر، معاونت وزیر، و … منصوب بشوند و همچنین عده ای از ملت احواز که اهل سنت هستند آنها را در دانشگاه‌های وابسته به ارگان‌های دولتی، از قبیل: دانشگاه امام صادق و امام حسین و امام علی و …  پذیرفته نمی‌شوند. نابرابری فرهنگی – اجتماعی: در علم جامعه‌شناسی وجود فرهنگ‌های مختلف نشان دهنده‌ی تنوع افكار و كنش‌های متفاوت می‌باشد كه موجب غنای فرهنگی تمدن بشری می‌شود و نباید عناصر فرهنگی یک ملت‌ بر ملت دیگر برتری داشته باشد، اما در سیستم سیاسی ایران ویژگی‌های فرهنگی – اجتماعی ملت فارس با كسب امتیاز بیشتر در نظر گرفته شده و به حاشیه‌رانی ملل غير فارس را فراهم كرده است، به همین خاطر در زمینه‌ی وجود امكانات فرهنگی، ملت احواز در مقایسه با سایر مناطق به ویژه استان‌های مركزی و فارس‌نشین، بسیار ضعیف و می‌توان گفت تفاوت‌های زیادی وجود دارد.
در مجموع نابرابری‌ و تبعیض بسیار آشکار در سیاست‌های فرهنگی رژیم ایران علیه ملت احواز وجود دارد كه مهمترین آن ممنوع كردن تدریس نوجوانان و جوانان ملت احواز به زبان‌ عربی در سیستم آموزشی كشور است و نه تنها در مدارس و در دانشگاه ها حتی در جامعه صحبت کردن به زبان عربی منع و مورد تمسخر قرار می‌گیرد. زیرا یکی از راه‌های از بین بردن ملت احواز از بین بردن زبانشان می‌باشد و این هدف اصلی رژیم ایران می باشد.
حاکمان ایران بر این حقیقت واقفند کە زبان یکی از مهمترین پایەهای بنای فرهنگ است و اگر زبان یک ملت‌ برسمیت شناختە نشود و در مدارس تدریس نگردد و در بازار و ادارات و رسانەها مورد استفادە قرار نگیرد، هویت یک ملت حفظ نمی‌شود و در واقع این نشانەی انکار شخصیت آن ملت است. همچنین ملت عرب احواز مجاز نیستند از برخی از نام‌ها عربی برای فرزندان خود، از جمله، (عثمان، عمر، ابوبکر) برای پسران ( رغد، عایشه، حفصه)، برای‌دختران استفاده كنند،
و سازمان ثبت احوال نیز از ثبت این نام‌ها برای نوزادان خوددار می‌کند و ادارۀ نظارت بر اماکن عمومی در نیروی انتظامی ایران بطور مکرر واحدهای تجاری را که نام عربی روی خود گذاشته باشند تعطیل و پلمپ می‌کنند. 
اهمیت بحث نابرابری و احساس تبعیض بین ملل در ایران به طور عموم و در بین ملت عرب احواز به طور اخص از طرف دولت مرکزی ایران مشاهده میشود.
با توجه تحقیق به عمل آمده : ۷۸ % از ملت احواز در جامعه ایران احساس ظلم و تبعیض می‌كنند، وأين آمار بسیار بالایی می باشد. سیاست‌های تبعیض در ایران حاكم است، و ایران برتری و تسلط فرهنگ خویش(فارسی) را بر فرهنگ‌های ملل غیر فارس و مخصوصا بر ملت عرب احواز تحمیل كرده‌اند.
محرومیت اقتصادی، و فرهنگی، بهداشتی در احواز در مقایسه با مناطق دیگر كشور ایران، چشمگیر و مضاعف است برای مثال : ملت احواز سال های گذشته بارها در اعتراض به برنامه ریزیهای آشکار و پنهان و پلید رژیم ایران و مسئولان و نمایندگان به دروغ ملت احواز به خیابان ها آمدند، بزرگترین تبعیض و ناآرامی ها در سال‌ ۸۴ اتفاق افتاد که در واکنش به انتشار نامه ای محرمانه از محمدعلی ابطحی، مشاور محمد خاتمی، رئیس جمهوری وقت بود، در این نامه به سیاستهای دولت درباره کوچ اجباری ملت عرب احواز و تغییر بافت جمعیت در احواز اشاره شده بود، در اعتراضات این سال صدها نفر از ملت عرب احوا،ز کشته، دستگیر و یا نیز اعدام شدند.
لذا ملت عرب شجاع و غيور عرب احواز برای رهایی از اشغالگران و سیاست های عامدانه ظلم و تبعض و نابرابری از طرف رژیم ایران سکوت نکرده و بارها دست به قیام زده‌اند، تا ازادي ، حق تعيين سرنوشت و استقلال خويش را از اشغالگران پس بگيرند .
به امید رهایی ملت عرب احواز و ملل غیر فارس از رژیم اشغالگر و جنایتکار ایران.

فيصل احوازي
مركز اطلاع رساني جبهه دمكراتيك مردمي احواز

جدش